15918,43%2,03
44,05% 0,03
51,39% 0,17
7348,87% 1,01
11762,06% 0,00
ABD- İsrail ile İran arasında devam eden savaş bölgedeki gerilimi tırmandırırken, Çin diplomatik çözüm için devreye girdi. Pekin yönetimi, çatışmaları durdurmak ve taraflar arasında arabuluculuk yapmak amacıyla Orta Doğu'ya özel temsilcisini gönderdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre Orta Doğu Özel Temsilcisi Zhai Jun, bölge ülkeleriyle temaslarda bulunarak savaşın durdurulması ve gerilimin düşürülmesi için diplomatik girişimlerde bulunacak.
Çinli diplomatın İran başta olmak üzere Körfez ülkeleri ve diğer Orta Doğu aktörleriyle görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor. Zhai Jun'un bölgedeki temaslarında özellikle savaşın yayılma riski, olası ateşkes seçenekleri ve diplomatik kanalların yeniden açılması konularının ele alınması bekleniyor.
Pekin yönetimi son günlerde yaptığı açıklamalarda Orta Doğu'daki çatışmaların hızla genişleme riski taşıdığına dikkat çekti. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun yaptığı açıklamada, tüm taraflara askeri operasyonları durdurma ve gerilimi düşürme çağrısında bulunarak "savaşın daha fazla yayılmasının önlenmesi gerektiğini" vurguladı.
Çin ayrıca sivillerin korunmasının uluslararası hukukun temel ilkelerinden biri olduğunu belirterek, bölgedeki saldırıların derhal durdurulması gerektiğini ifade etti. Pekin yönetimi, Orta Doğu'da kalıcı istikrarın ancak diplomasi ve müzakere yoluyla sağlanabileceğini savunuyor. Son günlerde Çinli yetkililer tarafından yapılan açıklamalarda özellikle ateşkes çağrısı öne çıkıyor. Çin tarafı, tarafların diyalog kanallarını yeniden açması gerektiğini ve askeri yöntemlerin sorunu daha da derinleştirdiğini belirtiyor.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi de yaptığı değerlendirmede Orta Doğu'daki savaşın kontrol dışına çıkmasının küresel güvenlik açısından ciddi riskler doğuracağını söyledi. Wang Yi, tüm tarafların itidal göstermesi gerektiğini belirterek uluslararası toplumun diplomatik çözüm için birlikte hareket etmesi gerektiğini ifade etti.
Analistler, Çin'in bu girişimini yalnızca diplomatik bir hamle olarak değil aynı zamanda stratejik bir adım olarak değerlendiriyor. Çünkü Orta Doğu'daki istikrarsızlık küresel enerji piyasalarını doğrudan etkilerken, Çin dünyanın en büyük enerji ithalatçılarından biri olarak bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor.
Son yıllarda Orta Doğu'da arabuluculuk rolünü artırmaya çalışan Çin, 2023 yılında İran ile Suudi Arabistan arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasına da aracı olmuştu. Uzmanlara göre Pekin yönetimi, ABD- İsrail ile İran arasındaki savaşın daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini önlemek için diplomatik baskıyı artırmayı hedefliyor.
Çin'in devreye girmesinin birkaç stratejik nedeni var:
1. Enerji güvenliği
Çin dünyanın en büyük petrol ithalatçılarından biri ve petrolünün önemli kısmı Orta Doğu'dan geliyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması Çin'in enerji tedarikini ciddi şekilde riske soktu.
2. Küresel ekonomik istikrar
Savaş petrol ve doğalgaz fiyatlarını hızla yükseltiyor. Bu durum küresel ticareti ve Çin ekonomisini doğrudan etkiledi. Çin bu nedenle savaşın büyümesini istemiyor.
Pekin son yıllarda Orta Doğu'da arabulucu rolünü güçlendirmeye çalışıyor. 2023'te İran ile Suudi Arabistan arasındaki normalleşmeye aracılık etmişti. Bu kriz de Çin için "küresel diplomasi aktörü" olduğunu göstermek için bir fırsat.
4. ABD'ye karşı jeopolitik denge
Çin, ABD'nin bölgede tek belirleyici güç olmasını istemiyor. Bu nedenle diplomatik girişimlerle alternatif bir güç merkezi olduğunu göstermeye çalışıyor.
5. Savaşın yayılma riski
İran, İsrail, Hizbullah, Körfez ülkeleri ve ABD derken savaş bölgesel bir savaşa dönüşebilir. Bu durum küresel ticaret yollarını ve enerji akışını tehdit eder.
